Ngôi trường thân thiện, tích cực

A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

MODUL 1 - HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GDPT MỚI NĂM 2018 CỦA BỘ GD&ĐT(NỘI DUNG 3)

MODULE 01GVPT: NÂNG CAO PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC NHÀ GIÁO TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

 

TIẾT 8,9,10: TỰ BỒI DƯỠNG, RÈN LUYỆN VÀ PHẤN ĐẤU NÂNG CAO PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC NHÀ GIÁO

Nhà giáo hiện nay phải gương mẫu thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tích cực trong mọi công việc của nhà trường, đoàn thể giao phó, làm việc có chất lượng, có hiệu quả, đạt năng suất. Bản thân mỗi người thầy giáo phải xây dựng cho mình một phong cách sống khiêm tốn, giản dị, thanh lịch. Lối sống mẫu mực mà mỗi người thầy thể hiện không chỉ bảo tồn những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc mà còn góp phần nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, hình thành tác phong công nghiệp của người lao động mới; đưa lối sống nhân văn thấm sâu vào từng học sinh, vào mỗi gia đình, góp phần tạo sự nhận thức và hành động trong mọi tầng lớp nhân dân để xây dựng và phát triển đất nước.

Gần đây, quy định về đạo đức nhà giáo là cơ sở để các nhà giáo nỗ lực tự rèn luyện phù hợp với nghề dạy học được xã hội tôn vinh, đồng thời là một trong những cơ sở để đánh giá, xếp loại và giám sát nhà giáo nhằm xây dựng đội ngũ nhà giáo có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất và lương tâm nghề nghiệp trong sáng, có tính tích cực học tập, không ngừng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ và phương pháp sư phạm, có lối sống và cách ứng xử chuẩn mực, thực sự là tấm gư­ơng cho người học noi theo. Qua đó mỗi nhà giáo cần có những nhận thức cao hơn về trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ như:

- Bồi dưỡng, rèn luyện đạo đức nhà giáo phải được xem là việc làm trọng tâm, thường xuyên có tính lâu dài không chỉ trong nhận thức, mà quan trọng hơn là mỗi nhà giáo phải tự xây dựng kế hoạch thực hiện nâng cao đạo đức của mình qua từng năm học.

- Thường xuyên cụ thể hóa việc thực hiện “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Coi trọng việc đổi mới, khát vọng vươn lên, hoàn thiện văn hóa sư phạm, biết tự học để có hiểu biết sâu rộng về chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng sư phạm, luôn ý thức chấp hành tốt nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục học sinh.

- Giữ gìn tình đoàn kết, thống nhất trong tập thể sư phạm, biết lắng nghe, sẵn sàng học hỏi và cầu tiến. Nêu cao tính nguyên tắc, tính kỷ luật, tính sư phạm các hoạt động giáo dục trong nhà trường.

- Sống và làm việc theo pháp luật của Nhà nước và quy định về đạo đức nhà giáo của Bộ GDĐT, thực hiện tốt cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là tấm gương về đạo đức và tự học”.

- Luôn thể hiện sự chuẩn mực, tính sư phạm trong tác phong, lối sống, xử lý khéo tình huống trong các mối quan hệ với đồng nghiệp, với PHHS, với công việc, nhất là đối với học sinh.

- Về nhiệm vụ giảng dạy mỗi nhà giáo phải luôn nhận thức trách nhiệm của mình là “Dạy tốt và học tốt” là hai nhiệm vụ không thể thiếu trong nhà trường. Thầy muốn dạy tốt, ngoài việc trau dồi kiến thức, phải luôn tìm tòi trải nghiệm những phương pháp thích hợp tuỳ theo nội dung bài học và đối tượng học sinh. Trò muốn học tốt, ngoài việc chuyên cần học tập, phải được thầy hướng dẫn phương pháp học tập và định hướng các kiến thức, kỹ năng, thái độ để hình thành nên những phẩm chất năng lực của người lao động mới trong xã hội hiện đại.

Nhiệm vụ đặt ra trong mỗi tiết để dạy tốt là mình phải làm gì? Để có nhiều tiết dạy tốt mình phải làm thế nào? Người giáo viên thực sự trở thành giáo viên giỏi khi có nhiều tiết dạy tốt.

Luôn tự rút kinh nghiệm nhằm hoàn thiện bản thân, học hỏi các tiết dạy của đồng nghiệp nhất là về ý tưởng và phương thức mới, đúc kết việc giảng dạy của mình qua các chuyên đề hoặc kinh nghiệm giảng dạy, tham gia sinh hoạt chuyên môn để nâng cao tay nghề và không ngừng tìm hiểu lý luận dạy học bổ sung vốn kiến thức sư phạm trong hoạt động giảng dạy.

Những năm gần đây,việc thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông đang đặt ra cho người giáo viên nhiệm vụ mới nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển. Trước tình hình đó, nhà giáo phải không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, tự trang bị cho mình thêm lý luận dạy học, đúc kết, hệ thống những đề tài kinh nghiệm phục vụ cho giảng dạy.

Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa tiến tới hội nhập quốc tế, đòi hỏi sự nghiệp giáo dục đào tạo phải đi trước một bước nhằm chuẩn bị nhân tài, lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới. Trước những đòi hỏi đó, nhà giáo cần thấm nhuần sâu sắc tư tưởng của Bác Hồ kính yêu về nghề dạy học, từ đó vận dụng sáng tạo và tổ chức tốt việc giảng dạy, giáo dục học sinh.

Song song đó, ngành giáo dục cần đặc biệt coi trọng vấn đề xây dựng đội ngũ giáo viên và đề ra nhiệm vụ, giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên như: thực hiện chương trình bồi dưỡng thường xuyên, đổi mới phương pháp giảng dạy; mở nhiều lớp bồi dưỡng phương pháp dạy học tích cực cho giáo viên ở các cấp học; các trường học thường xuyên tổ chức thao giảng, dự giờ để đánh giá rút kinh nghiệm, nhắc nhở tinh thần trách nhiệm của giáo viên nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nhà giáo cũng cần được trang bị lý luận dạy học mới, tâm lý giáo dục hiện đại có như vậy sẽ góp phần kích thích tính năng động, sáng tạo mới trong đội ngũ tác động giúp học sinh trong chiếm lĩnh tri thức.

Sự nghiệp giáo dục đào tạo được xác định rõ là sự nghiệp chung của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội nhưng việc thực hiện thuộc về nhà giáo. Để xã hội phát triển đòi hỏi phải đẩy mạnh xây dựng nền đạo đức mới, trong đó có đạo đức nghề nghiệp, để đào tạo lớp người mới khỏe mạnh về thể chất, phong phú về trí tuệ, đủ năng lực đưa nước ta sánh vai các cường quốc năm châu. Nhà giáo mang trên vai nhiệm vụ nặng nề là đào tạo nhân tài cho đất nước, có trách nhiệm truyền bá cho thế hệ trẻ lý tưởng đạo đức chân chính, hệ thống các giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc, phẩm chất cao quý và năng lực sáng tạo đáp ứng với sự phát triển và tiến bộ của xã hội. Mỗi nhà giáo cần thấm nhuần đầy đủ, sâu sắc, toàn diện những lời dạy quý báu, những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục, về đạo đức, về trách nhiệm của nhà giáo đối với tổ quốc, với nhân dân.

* Vì sao phải chú trọng giáo dục đạo đức?

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong sự nghiệp giáo dục, phải đặc biệt chú trọng giáo dục đạo đức. Trước hết, đó là vì sự nghiệp, vì cuộc sống của chính các em học sinh để sau này, các em trở thành những con người tốt, những công dân tốt, có ích cho bản thân, gia đình và đất nước. Người cho rằng, việc dạy trẻ cũng như trồng cây non. Cây non được trồng tốt thì sau này cây sẽ lên tốt. Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các em sẽ thành người tốt. Theo Người, tài phải đi đôi với đức, đức đi đôi với tài, nếu chỉ có tài mà không có đức thì là người vô dụng. “Vì tương lai của con em ta”, đó là khẩu hiệu và cũng là nhiệm vụ Người giao cho đội ngũ các thầy giáo, cô giáo trong việc chăm sóc, giáo dục thế hệ trẻ.

Ngày nay, chúng ta thấy rằng, có nhiều học sinh chăm ngoan, học giỏi, đạt thành tích cao trong học tập, nghe lời cha mẹ, thầy cô, song cũng còn nhiều em mải chơi, lười học, làm trái lời cha mẹ, sa vào những tệ nạn xã hội. Vì thế, giáo dục đạo đức cần phải được chú trọng. Đây là nhiệm vụ vừa mang tính trước mắt, vừa mang tính lâu dài của nền giáo dục nước nhà.

Thứ hai, Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã lật nhào chế độ thực dân, phát xít và ngai vàng phong kiến, mở ra một kỷ nguyên mới cho lịch sử dân tộc. Song, những tư tưởng của chế độ cũ vẫn tồn tại dai dẳng và ảnh hưởng khá nặng nề trong đầu óc của nhiều người, làm ảnh hưởng không tốt đến thế hệ trẻ. Vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, phải dùng tinh thần và đạo đức mới để rửa gột những ảnh hưởng ấy.

Thứ ba, mỗi thời đại, mỗi chế độ xã hội có những tư tưởng và quan niệm khác nhau về đạo đức. Chế độ mới ở nước ta – chế độ dân chủ nhân dân – cũng cần phải có đạo đức mới. Nói chuyện tại Trường Cán bộ tự vệ mang tên Người, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Đạo đức, ngày trước thì chỉ trung với vua, hiếu với cha mẹ. Ngày nay, thời đại mới, đạo đức cũng phải mới”. Đạo đức mới để làm nên con người mới: con người xã hội chủ nghĩa. Nhiệm vụ của nhà trường dưới chế độ dân chủ nhân dân là đào tạo nên những con người có đạo đức, có kiến thức, văn hoá, kỹ năng lao động nghề nghiệp chứ không phải đào tạo ra “một lũ cao bồi”. Đồng thời, Người còn chỉ ra rằng, trong xã hội vẫn tồn tại tình trạng nhiều người có thái độ thờ ơ đối với xã hội, xa rời đời sống lao động và đấu tranh của nhân dân, học để lấy bằng cấp, do đó giáo dục đạo đức mới chính là nhằm cải hoá những tư tưởng không đúng đắn đó.

Thứ tư, giáo dục đạo đức học sinh còn là vì tương lai của dân tộc. Nói chuyện tại Hội nghị cán bộ phụ trách thiếu nhi toàn miền Bắc ngày 19 – 2 – 1959, Người khẳng định rằng, công tác giáo dục thiếu niên, nhi đồng rất quan trọng, đó là nhiệm vụ đào tạo thế hệ tương lai cho Tổ quốc. “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Người cho rằng, nhiệm vụ của giáo dục là phải đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt cho nước nhà. Đó là một trách nhiệm nặng nề nhưng rất vẻ vang của ngành giáo dục.

Giáo dục đạo đức có tầm quan trọng lớn lao, song không phải ở đâu và trong thời gian nào các lực lượng giáo dục cũng nhận thức được đúng đắn và đầy đủ tầm quan trọng của vấn đề. Điều này cũng đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra. Ngày 14 – 1 – 1963, trong buổi họp với Ban Bí thư bàn về công tác tuyên giáo năm 1963, khi nghiêm khắc phê bình công tác giáo dục trong thời gian qua còn “máy móc”, “rập khuôn”, “học nhưng không hành”, ít chú ý tới giáo dục đạo đức, đạo đức công dân còn kém…, Người đã yêu cầu các cấp giáo dục cần phải chấn chỉnh ngay hiện tượng này.

* Về nội dung giáo dục đạo đức

Trong những bài viết và trong các buổi nói chuyện tại các trường học, các cơ sở giáo dục và các hội nghị giáo dục, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần giải thích về việc giáo dục đạo đức trong nhà trường là giáo dục những gì. Theo Người, nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh rất đa dạng, từ việc nhỏ cho tới việc lớn, từ quan hệ thầy trò, bạn bè trong nhà trường cho tới giáo dục thái độ, trách nhiệm của các em đối với gia đình, xã hội và Tổ quốc.

Về phía giáo viên, Người yêu cầu các thầy giáo, cô giáo phải luôn chú trọng việc giáo dục các phẩm chất đạo đức mới cho học sinh, đó là yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu quý của công, giữ kỷ luật, giữ vệ sinh, học văn hoá.

Đối với các em học sinh – những người chủ tương lai của nước nhà, Người chỉ ra rằng, các em cần phải rèn luyện đạo đức cách mạng ngay từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường để có thể trở thành người công dân tốt, người cán bộ tốt. Với các em, đạo đức cách mạng là: yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; học tập tốt, lao động tốt; đoàn kết tốt, kỷ luật tốt; giữ gìn vệ sinh thật tốt; khiêm tốn, thật thà, dũng cảm. Trong nhà trường, các em phải luôn thi đua, thi đua giữa lớp này với lớp khác, giữa trường này với trường khác trong việc học và hành, nhằm làm cho nền giáo dục của nước ta phát triển tốt đẹp. Trong quan hệ với thầy, cô giáo, các em phải luôn luôn ngoan ngoãn, kính trọng, vâng lời cô giáo, thầy giáo. Bởi vì, cô giáo, thầy giáo là những người không chỉ dạy chữ mà còn dạy người, uốn nắn các em trở thành người tốt. Trong quan hệ bạn bè, các em phải thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau. Đối với cha mẹ, các em phải yêu kính và biết giúp đỡ cha mẹ. Đối với xã hội, tuỳ sức mình mà các em tham gia những việc có ích lợi chung.

Nói chung, Người dạy nhiều phẩm chất để các em trở thành người công dân tốt, song phẩm chất cao nhất là “trung với nước, hiếu với dân”. Tuy nhiên, trung và hiếu là những phạm trù trừu tượng, nếu chúng ta giáo dục lòng yêu nước cho các em mà cứ nói các em phải trung với nước, phải hiếu với dân thì điều đó sẽ gây cho các em sự mơ hồ. Là người nắm vững nghệ thuật giáo dục, khi nói với học sinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh không nói “trung với nước, hiếu với dân”, mà Người thay bằng cụm từ yêu Tổ quốc, yêu đồng bào. Người dạy như thế vừa dễ hiểu, vừa dễ thực hiện.

Đi đôi với “yêu Tổ quốc, yêu đồng bào”, Người dạy các em phải biết ghét và biết chống. Đó là phải biết ghét những thế lực, những ai làm tổn hại tới lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân, đi ngược lại với lợi ích của đất nước, của dân tộc. Lúc đó, những lực lượng làm tổn hại tới đất nước, tới đồng bào chính là thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai. Vì thế, Người dạy: “Các cháu phải ghét, ghét cay ghét đắng bọn thực dân Pháp, bọn can thiệp Mỹ, bọn Việt gian, bọn bù nhìn”(5). Còn về chống, các em phải biết chống lại những gì trái với quyền lợi của Tổ quốc, chống lại việc gì hay người nào phạm đến lợi ích chung của nhân dân.

* Nói đi đôi với làm, phải nhân rộng những tấm gương “người tốt, việc tốt”

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, trong giáo dục đạo đức, nếu chỉ dùng lời nói thì kết quả sẽ không cao và không chắc chắn. Chẳng hạn, không thể chỉ nói yêu nước, yêu nhân dân chung chung, mà điều quan trọng là nhà trường và mỗi giáo viên cần phải dạy cho các em biết yêu như thế nào, như thế nào là yêu nước và yêu nước thì phải làm gì? Về việc này, Người giải thích: “Yêu Tổ quốc: Yêu như thế nào? Yêu là phải làm sao cho Tổ quốc ta giàu mạnh. Muốn cho Tổ quốc ta giàu mạnh thì phải ra sức lao động, ra sức tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm. Yêu nhân dân: Mình phải hiểu rõ sinh hoạt của nhân dân, biết nhân dân còn cực khổ như thế nào, biết chia sẻ những lo lắng, những vui buồn, những công tác nặng nhọc với nhân dân" Do đó, nhà trường phải biết kêu gọi, biết tổ chức cho các em tham gia đóng góp sức mình cho đất nước, cho quê hương. Song, Người cũng căn dặn là các trường cần phải căn cứ vào đối tượng, lứa tuổi, điều kiện học sinh mà phát động những phong trào thích hợp, tránh quá sức đối với các em. Về phía các em học sinh, Người cũng chỉ ra rằng, việc gì có ích cho Tổ quốc thì các em nên gắng sức làm, làm được bao nhiêu tốt bấy nhiêu. Tuổi các em còn nhỏ thì các em làm những công việc nhỏ. Nhiều công việc nhỏ cộng lại thành công việc to.

Đồng thời với việc nói phải đi đôi với làm, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn cho rằng, trong giáo dục đạo đức cần phải phát hiện, động viên và khen thưởng kịp thời những gương người tốt, việc tốt để qua đó, tạo đà và nhân rộng các việc làm tốt trong học sinh. Bản thân Người cũng rất chú trọng tới việc này. Khi biết tin các cháu học sinh Trường Việt Bắc đã xung phong làm những việc như quét chợ, hái củi, bán bánh để dành dụm được 216.445 đồng mua công trái, Người đã gửi thư khen kịp thời. Khi biết tin em Nguyễn Thị Lương đã chịu khó đi mót lúa bán lấy tiền giúp bộ đội, Người đã gửi thư khen ngợi em. Giáo viên và học sinh khu X (cũ) cũng đã nhận được thư động viên, khen ngợi của Người khi có những hoạt động khá và có nhiều sáng kiến tham gia công cuộc kháng chiến. Những sáng kiến của Người về việc phát động những việc làm bổ ích đã làm dấy lên trong thiếu nhi cả nước phong trào Trần Quốc Toản và nhiều phong trào thiết thực khác…

Ngày nay, có nhiều học sinh không chỉ học giỏi trên lớp mà còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội và nhiều phong trào. Điều đó giúp cho các em học được nhiều điều trong cuộc sống và trưởng thành hơn trong suy nghĩ về bản thân và xã hội.

* Giáo viên phải gương mẫu

Nhận thấy vai trò to lớn của đội ngũ các thầy giáo, cô giáo – những người có ảnh hưởng trực tiếp tới việc hình thành nhân cách của học sinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, để giáo dục học sinh thì người giáo viên trước hết phải gương mẫu, tận tâm với trẻ, với nghề. Người đã ví trẻ em như cái gương trong sáng, thầy tốt thì ảnh hưởng tốt, thầy xấu thì ảnh hưởng xấu, do đó muốn cho học sinh có đức thì giáo viên phải có đức.

Trong giáo dục đạo đức, Người không tán thành với hiện tượng nói không đi đôi với làm, nói một đường nhưng làm một nẻo, nói nhưng không làm. Người cho rằng, nếu người làm công tác giáo dục mà như thế thì giáo dục lại thành ra phản giáo dục. Theo Người, giáo viên luôn phải là tấm gương sáng cả về tri thức, nhân cách, tính chuyên cần lẫn về cách ăn mặc, lời ăn tiếng nói, bởi: “Trẻ em hay bắt chước, cho nên thầy giáo, cán bộ phụ trách, v.v. phải gương mẫu từ lời nói đến việc làm. Nếu các cô các chú bảo: “Các em phải siêng làm” nhưng các cô các chú lại đi ngủ, hoặc dạy “các em phải thật thà”, nhưng các cô các chú lại nói sai, hay bảo “các em phải giữ vệ sinh chung”, nhưng các cô các chú bẩn, như thế là không được. Dạy các cháu thì nói với các cháu chỉ là một phần, cái chính là phải cho các cháu nhìn thấy, cho nên những tấm gương thực tế là rất quan trọng. Muốn dạy cho trẻ em thành người tốt thì trước hết các cô các chú phải là người tốt”(7).

Nhận thấy trách nhiệm giáo dục các em trước hết thuộc về các thầy giáo, cô giáo, Người yêu cầu người giáo viên cần tuyệt đối tránh thái độ bàng quan, làm ngơ. Bởi vì, nếu thầy giáo, cô giáo mà bàng quan thì lại sẽ có một số công dân không tốt, cán bộ không tốt. Bên cạnh đó, để giáo dục đạo đức cho học sinh, Người cũng yêu cầu cần phải có sự tham gia, phối hợp giữa nhà trường với các lực lượng giáo dục khác là gia đình và xã hội. Về vấn đề này, trong Thư gửi các em học sinh đăng trên báo Nhân dân, số 600, ngày 24 – 10 – 1955, Người viết: “Giáo dục các em là việc CHUNG của gia đình, trường học và xã hội. Bố mẹ, thầy giáo và người lớn phải cùng nhau phụ trách”. Theo Người, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục học sinh phải mang tính đồng bộ, nhất là trong nội dung giáo dục, tránh “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”. Bởi, nếu nhà trường dạy tốt mà gia đình dạy ngược lại thì sẽ có những ảnh hưởng và kết quả không tốt. Cho nên, muốn giáo dục các cháu thành người tốt, nhà trường, đoàn thể, gia đình và xã hội phải kết hợp chặt chẽ với nhau.

Đến nay, dù Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa gần 40 năm, nhưng những tư tưởng của Người về công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường vẫn còn nguyên giá trị. Thiết nghĩ, ngày nay, các thầy giáo, cô giáo và các lực lượng giáo dục cần vận dụng sáng tạo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ vào công tác giáo dục cụ thể, góp phần đào tạo nên những con người tốt, những công dân tốt cho nước nhà.

 

 

 


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Bài tin liên quan
Tin đọc nhiều
Video
Bản đồ vị trí
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 24
Hôm qua : 24
Tháng 08 : 371
Tháng trước : 1.678
Năm 2020 : 22.707
Năm trước : 9.207
Tổng số : 31.914